rodki powierzchniowo czynne – co warto o nich wiedzieć?

Ś
Substancje powierzchniowo czynne, czyli w skrócie spc, nazywane są też surfaktantami lub tensydami. Przez charakterystyczna budowę posiadają specyficzne właściwości – są cząsteczkami amfifilowymi. Oznacza to, że rozpuszczają się częściowo zarówno w rozpuszczalnikach polarnych, jak i niepolarnych. Zobacz, co jeszcze warto wiedzieć na ten temat.

Co decyduje o właściwościach cząsteczek substancji powierzchniowo czynnych?

Surfaktanty zbudowane są z części hydrofilowej, czyli wykazującej powinowactwo do wody. Jest to tak zwana „główka” cząsteczki. Drugi, podłużny fragment stanowi hydrofobowy „ogonek”, który nie wykazuje powinowactwa do wody („nie lubi wody”). Część hydrofilową stanowią najczęściej grupy funkcyjne takie jak: hydrofilowa, karboksylowa, aldehydowa czy ketonowa. „Ogonkiem” jest zwykle długi łańcuch węglowodorowy.

Środki powierzchniowo czynne i ich zastosowanie

Jak wykorzystać środki powierzchniowo czynne? Specyficzna budowa cząsteczek surfaktantów umożliwia tworzenie się miceli, czyli dużych agregatów cząsteczkowych. Pozwala to na mieszanie się dwóch niemieszających się ze sobą cieczy – polarnej (np. wody) i niepolarnej (np. oleju). Dodatkowo obniżają napięcie powierzchniowe cieczy i napięcie pomiędzy różnymi fazami, przez co znacznie ułatwiają zwilżanie powierzchni ciał stałych przez ciecze. Własność ta jest wykorzystywana do produkcji kosmetyków i substancji myjących. Takie środki powierzchniowo czynne umożliwiają usuwanie tłustych plam z brudnych powierzchni przez wodę, wytwarzają pianę, a w kosmetykach, kremach i innych tego typu produktach pełnią funkcję emulgatora.

W jaki sposób sufrakanty umożliwiają usuwanie brudu?

A zatem w jaki sposób surfaktanty umożliwiają usuwanie niepolarnych cząsteczek brudu przez wodę. W normalnych warunkach tłusta cząsteczka nie mieszałaby się z wodą. Jednak cząsteczka substancji powierzchniowo czynnej wnika swoim hydrofobowym (niepolarnym) ogonkiem do wnętrza tłustej plamy. Na zewnątrz (w środowisku wodnym) pozostaje natomiast fragment hydrofilowy – główka. Taki proces doprowadza do zmniejszenia napięcia międzyfazowego. Przy mechanicznym pocieraniu struktura brudu ulega zniszczeniu, cząstka porusza się, aż w końcu zostaje oderwana od czyszczonej powierzchni.
Środkami powierzchniowo czynnymi są wszystkie stosowane przez nas mydła, szampony, kremy, jak również płyny do mycie naczyń lub innych powierzchni.